دما و رطوبت در جوجه کشی شترمرغ

تنظیم دما و رطوبت در دستگاههای جوجه کشی شترمرغ همیشه یکی از معضلات مزرعه داران می باشد لذا در این مطلب بر آن شدیم برای کسانی که اطلاعات مختصری از جوجه کشی علی الخصوص جوجه کشی شترمرغ دارند توضیحات مختصر و جامعه ای از کالیبره کردن دستگاه بیان کنیم
تنظیم حرارت و رطوبت دستگاه جوجه كشي شترمرغ
قبل از انتقال تخم ها به دستگاه جوجه كشي، دستگاه بايد كاليبره شده و حداقل 24ساعت كار كرده باشد. مدت جوجه كشي بر اساس اثر متقابل درجه حرارت و رطوبت متغير است و از 39 روز تا 44 روز و بطور متوسط 42 روز مي تواند ادامه داشته باشد.
طول دوره جوجه كشي تابع درجه حرارت و رطوبت نسبي دستگاه است. درجه حرارت بيشتر، طول دوره جوجه کشي را كوتاه و درجه حرارت كمتر، مدت جوجه كشي را طولاني تر مي كند. متقابلا رطوبت نسبي بالا مي تواند تاخير در هچ و رطوبت نسبي پايين هچ زودتري را بدنبال دارد. رطوبت نسبي دستگاه با در نظر گرفتن حرارت دستگاه، ارتفاع از سطح دریا (فشار هوا)، و نيز توصيه كارخانه سازنده تعيين می گردد. دستگاه هايي كه جريان هوا در آنها بيشتر است به رطوبت بيشتري نياز دارند.
رابطه دما و رطوبت نسبي رابطه اي معكوس است يعني هرچه درجه حرارت دستگاه بيشتر شود رطوبت نسبي كمتري مورد نياز است. زيرا در درجه حرارت بالاتر، سرعت رشد جنين افزايش يافته و زودتر به مرحله هچ مي رسد و لذا براي سرعت بخشيدن به كاهش وزن مطلوب تخم( بدليل كمتر شدن زمان جوجه كشي )، نياز به رطوبت كمتري است تاآب بيشتري از درون تخم تبخير شود.
معمولاً دستگاه هاي كوچك و با ظرفيت پايین، با حرارت 36/6 و رطوبت نسبی 20 درصد كار مي كنند. ولي دستگاه هاي بزرگ به دليل جريان هواي بيشتر در دستگاه، نياز به رطوبت بيشتري دارند و رطوبت نسبي تا 30 درصد يا بيشتر مي تواند افزايش يابد كه از مزيت دستگاه هاي بزرگ بشمار می رود. بديهي است رطوبت نسبي دستگاه در مناطق مختلف با در نظر گرفتن شرايط محيطي و ارتفاع از سطح دريا متفاوت بوده و خود مزرعه دار با كنترل كاهش وزن تخم بايد به رطوبت نسبي مورد نظردست يابد.
معمولاً تخم شترمرغ بايد حدود 15 درصد وزن خود را تا بهنگام هچ از دست بدهد. لذا با كنترل كاهش وزن تخم مي توانيد به رطوبت مورد نظر دست يابد . براي اين منظور مي توانيد تعدادي از تخمها را )بهتر است در محدوده وزني 1/5 کیلوگرم باشد) قبل از گذاشتن در دستگاه ستر وزن نمائيد و سپس كاهش وزن را در روزهاي متفاوت كنترل نمائيد. براي مثال اگر وزن تخم قبل از جوجه كشي 1/5 کیلوگرم باشد با کاهش وزن 15 درصد، تخم بايد 225 گرم از وزن خود را تا پايان جوجه كشي از دست بدهد. بنابراين كاهش وزن روزانه با در نظر گرفتن 42 روز دوره جوجه كشي بايد 5/34 گرم باشد. فرض كنيد تخم ها را در روز چهاردهم جوجه كشي مجددا وزن كشي شود. بنابراين كاهش وزن تخم ها در اين روز بايد در حدود 74/76 گرم ، و وزن تخمها باید حدودا 1425 گرم باشد. اگر وزن تخم نزديك به اين عدد باشد رطوبت دستگاه مناسب است . ولي اگر وزن تخم بيشتر باشد نشانگر آن است كه رطوبت دستگاه بالا بوده است. متقابلاً اگر وزن تخم كمتر باشد نشانگر آن است كه رطوبت دستگاه پايين بوده است. بنابراين در هر دو حالت بايد با افزايش و يا كاهش رطوبت دستگاه، به رطوبت مورد انتظار و كاهش وزن مناسب تخم دست يابيد. بطور كلي تغيير 3 درصد رطوبت دستگاه، كاهش وزن را يك درصد افزايش يا كاهش مي دهد.
هرچه اندازه تخم ها بزرگتر باشد نياز به حرارت و رطوبت كمتري است. در تخم هاي بزرگ نسبت پوسته به محتويات درون تخم كمتر مي باشد و لذا تبادلات گازي دشوارتر مي گردد و تخم شترمرغ براي كاهش 15 درصدي وزن خود بايد آب بيشتري را نسبت به تخم هاي كوچكتر از دست بدهد. لذا نياز به رطوبت كمتري است تا به كاهش وزن مطلوب دست يابيم. از طرفي جنين بزرگتر نياز به اكسيژن بيشتري داشته و كاهش نسبت سطح پوسته به حجم تخم بدليل بزرگي تخم، كاهش تبادلات گازي را بدنبال داد . با كاهش حرارت دستگاه جوجه كشي مي توان سرعت رشد جنين را كاهش داد كه كاهش نياز جنين به اكسيژن را بدنبال دارد. از طرفي كاهش حرارت دستگاه، طول دوره جوجه كشي را طولاني تر نموده و به تخم اجازه مي دهد تا آب بيشتري را از دست داده و به وزن مطلوب در زمان هچ نزديك شو د. كاهش رطوبت دستگاه به تنهايي مشكل را حل نمي نمايد و براي دستيابي به درصد هچ بيشتر بايد حرارت دستگاه را نيز كاهش داد.
تخم هاي بزرگ نسبت به تخم هاي كوچكتر درصد هچ كمتري دارند و بايد در محدوده حرارتی 35/5 تا 36 درجه سانتی گراد جوجه کشی شوند تا درصد هچ آنها بهبود یابد. نظر عموم پرورش دهندگان بر اين است كه تخم هاي بزرگتر به حرارت بيشتر نياز دارند و معمولاً در قسمت هاي گرمتر دستگاه چيده مي شوند. با توجه به توضيحات فوق تخم هاي بزرگتر را در حرارت كمتر و يا در قسمت هاي سردتر دستگاه قرار دهيد. هچ اينگونه تخم ها ممكن است چند روز ديرتر به انجام برسد.
بهترين محدوه وزني تخم ها بين 1200 تا 1700 گرم مي باشد. شكل متقارن و رنگ كرم و براق، عدم وجود چروكيدگي از ديگر نشانه هاي تخم با كيفيت مي باشد. اين محدوده وزني، بخصوص تخم هاي با وزن 1200 تا 1500 گرم ، هچ بهتري را دارند.
با توجه به اينكه در جوجه كشي شترمرغ محدوده وزني تخم ها بسيار متفاوت است لذا چنانچه يك دستگاه جوجه كشي داريد دستگاه را بايد براساس ميانگين وزن تخم ها تنظيم نمائيد. كاهش رطوبت تا 18 درصد نيز نگران كننده نيست، اما ميانگين بايد در حدود 15 درصد باشد. بديهي است كنترل كاهش وزن براي همه تخم ها ميسر نيست. كاهش وزن تخم در دوران جوجه كشي تابع اندازه تخم، سن پرنده، ژنتيك پرنده، ضخامت پوسته، ارتفاع منطقه، زمان تخمگذاري (اوايل فصل يا اواخر فصل)، مدت زمان نگه داري تخم درانبار مي تواند متفاوت باشد.
كاهش وزن بيش از اندازه استاندارد، جوجه هاي دهيدراته را بدنبال داشته كه فاقد كيفيت مي باشند. همچنين كاهش وزن كمتر از استاندارد، باعث مي گردد كه جوجه ها آبدار بوده و بهنگام هچ نتوانند بخوبي از تخم خارج شده و يا در درون تخم تلف ميشوند.
باز هم توصيه مي شود علاوه بر حرارت سنج و رطوبت سنج دستگاه جوجه كشي، درجه حرارت خشك و تر با استفاده از دماسنج هاي مجزا و قابل اطمينان مرتبا كنترل گردند و روزانه در چند نوبت يادداشت شوند.
اگر در منطقه اي هستيد كه شرايط آب و هوايي و امكانات شما اجازه نميدهد كه بتوانيد رطوبت دستگاه را كاهش دهيد و به رطوبت نسبي مورد نظر برسيد بهتر است از حرارت دستگاه بكاهيد. در اين صورت به رطوبت نسبي بيشتري نياز خواهيد داشت. با كم شدن حرارت دستگاه ، سرعت رشد جوجه ها كاهش يافته و فرصت بيشتري براي از دست دادن آب و كاهش وزن تخم فراهم مي گردد. در اين شرايط حرارت دستگاه را حداكثر 36 درجه سانتيگراد تنظيم و رطوبت دستگاه هم مي تواند تا 25 درصد يا بيشتر افزايش داده شود. برعكس با افزايش درجه حرارت در مناطق خشك تا 36/5 درجه سانتی گراد می توانید سرعت جوجه كشي را افزايش داده و از رطوبت كمتري در دستگاه استفاده نمائيد. درجه حرارت بيشتر دستگاه جوجه كشي، به دليل افزايش سرعت رشد جوجه ، آب متابوليكي بيشتري را توليد نموده و بنابراين نياز به رطوبت كمتري است تا آبهاي توليد شده از تخم خارج گردد.
ماشين هاي جوجه كشي شترمرغ معمولاً چند مرحله اي (چند سني) طراحي شده اند. بدين معني كه دستگاه در چند مرحله و بصورت هفتگي پر مي شود و سنين مختلف تخم در دستگاه وجود دارد. در ماشين هاي چند مرحله اي درجه حرارت دستگاه ثابت مي باشد. در اينگونه از ماشين ها چيدن تخم در دستگاه بايد بدقت صورت پذيرفته، بطوري كه نقاط گرم و سرد در درون دستگاه به حداقل كاهش يافته و صدمه اي به تخم ها وارد نشود. به توصيه سازنده دستگاه توجه داشته باشيد و تخم ها را در رديفها و ستونهاي مختلف با هم مخلوط نمائيد. در اين صورت تخم هاي جوانتر مي توانند از حرارت متساعد شده توسط تخم هاي قديمي استفاده نموده كه براي هر دو گروه تخم مناسب است. حرارت دستگاه جوجه كشي نيز متعادلتر شده و نقاط سرد و گرم ايجاد نميگردد. در صورتيكه هفتگي تخم ها را در يك دستگاه جوجه كشي قرار دهيد، شش گروه سني در دستگاه خواهيد داشت (طول دوره جوجه كشي شترمرغ 42 روز مي باشد كه برابر 6 هفته است). در مواقعي كه دو دستگاه جوجه كشي داشته باشيد ميتوانيد يك هفته در ميان تخم چيني در هر دستگاه را انجام دهيد. در اينصورت سه گروه سني در هر دستگاه خواهيد داشت.
سعي شود در هرمرحله چيدن تخم در دستگاه، به تعداد مساوي تخم در دستگاه قرار گيرد. براي مثال در يك مرحله بصورت ناگهاني ظرفيت كامل دستگاه پر نشود و هميشه چند سن تخم، ترجيحا و در صورت امكان با تعداد مساوي در دستگاه چيده شود. در اين صورت دماي دستگاه هميشه در يك تعادل نسبي قرار خواهد گرفت. افزايش ناگهاني تعداد تخم در يك مرحله چينش تخم در دستگاه ، بخصوص اگر تخم ها به اندازه كافي، قبل از چيده شدن در دستگاه گرم نشده باشند، بشدت دماي دستگاه را مختل نموده و باعث صدمه به تخم هاي قديمي مي گردد. در اين حالت ، بخصوص زمانيكه سنسور حرارت در نزديكي تخم هاي سرد باشد، المنت حرارتي دستگاه بمدت طولاني بمنظور گرم نمودن تخم هاي جديد كار كرده و باعث بالا رفتن حرارت تخم هاي قديمي مي گردد. همچنين با افزايش سن اين گروه تخم و در اواخر دوران جوجه كشي ، حرارت بيش از حد ( ناشي از فعاليت متابوليكي جنين كه در اواخر دوران جوجه كشي بشدت افزايش يافته و گرماي زيادي را ايجاد مينمايد) در دستگاه ايجاد مي گردد كه منجر به عدم كارايي مناسب دستگاه جوجه كشي شده و موجب صدمه به ساير تخم ها و حتي تلفات جنيني مي گردد.
اگر توليد تخم در فارم در حدي است كه مي توانيد دستگاه جوجه كشي را در يك مرحله پر نمائيد، بايد اطمينان حاصل شود كه دستگاه مي تواند تهويه كافي براي ظرفيت كامل دستگاه را خصوصاً در اواخر دوره جوجه كشي فراهم نمايد. تخم ها در انتهاي دوره جوجه كشي نياز به تهويه بسيار بالايي دارند و در صورت يكسان بودن سن تخم ها، اين نياز در اواخر جوجه كشي چندين برابر مي گردد. در جوجه كشي مرغ، دستگاه هاي تك سني و چند سني بطور مجزا طراحي شده اند و امكان استفاده از اين دستگاه ها بجاي يكديگر اصلا وجود ندارد. بهرحال اگر قصد داريد يك دستگاه را با يك سن تخم پر نمائيد پس از اطمينان از كارايي دستگاه بايد توجه داشته باشد كه رشد جنين و حرارت توليدي با افزايش سن تخم ها افزايش مي يابد. درابتدا با حرارت بيشتر آغاز نموده (36,5تا 36,7 ) و بتدريج حرارت را كاهش دهيد و در اواخر دوره جوجه كشي حرارت دستگاه جوجه كشي به 36درجه سانتيگراد، قبل از انتقال تخم ها به دستگاه هچر تنظيم شود. برخلاف دستگاه هاي تك سني ، در دستگاه هاي چند سني، حرارت دستگاه جوجه كشي در تمام مدت جوجه كشي ثابت مي باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *